Τρίτη 24 Νοεμβρίου 2020

η βαρύτητα και ο νόμος της αγάπης

Έτσι, τελικά, σώθηκα· επειδή κι οι δυο τους πήραν τους δρόμους και με γύρευαν. Εκείνη την εποχή βέβαια δεν το ήξερα, τώρα όμως, ξέροντας όσα ξέρω, μου είναι αδύνατο να ξαναθυμηθώ εκείνες τις μέρες χωρίς να με κατακλύζει η νοσταλγία για τους φίλους μου.

Κατά μία έννοια αυτό μεταβάλλει την πραγματικότητα των όσων βίωσα. Μόλις πήδηξα από την άκρη άκρη ενός γκρεμού και τότε, ακριβώς τη στιγμή που θα συντριβόμουν στα βάθη του, συνέβη ένα εξαιρετικό γεγονός· έμαθα ότι υπήρχαν άνθρωποι που με αγαπούσαν. Το να σε αγαπούν μ' αυτό τον τρόπο κάνει όλη τη διαφορά. Αυτό δεν μειώνει τον τρόμο της πτώσης, δίνει όμως μια νέα προοπτική στο νόημα του τρόμου.

Είχα πηδήξει από την άκρη του γκρεμού, και τότε, ακριβώς την τελευταία στιγμή, κάτι πρόλαβε και με άρπαξε στον αέρα. Αυτό το κάτι το ορίζω ως αγάπη. Αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να ανακόψει την πτώση ενός ανθρώπου, το μόνο πράγμα που είναι τόσο ισχυρό ώστε να ακυρώνει τους νόμους της βαρύτητας.

 

* Σου διάβασα ένα ελάχιστο απόσπασμα από το σπαρακτικό μυθιστόρημα του Paul Auster, Το παλάτι του φεγγαριού, εκδ. Μεταίχμιο.



Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2020

γλυκιά βροχή

Ακούς; Έξω βρέχει.
Αλλά η βροχή αυτή δε ρίχνει μόνο νερό,
ρίχνει μαζί μικρούς κύβους από ζάχαρη·
είναι μια βροχή σερμπέτι.
Θα γλυκαθούν η γη και τα φυτά·
κάπως θα γλυκάνουν για λίγο οι άνθρωποι.
Μακάρι να γλυκάνει κι η καρδιά σου.
Αμφιβάλλω βέβαια - δεν πειράζει.
Τουλάχιστον κάθε κύτταρο του κορμιού σου
θα το ποτίσει το ζαχαρωμένο νερό.
Και το φθινόπωρο που θα σ’ αγκαλιάσει
θα γλυκαθεί σαν τρυφερός εραστής μαζί σου.

Ήταν οι «Κύβοι φθινοπωρινής ζάχαρης», του Αλέξανδρου Αραμπατζή, δικηγόρου και ποιητή, τους βρήκα εδώ.

 

 

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2020

πρέπει να σώσουμε ό,τι αγαπάμε

 

«Προς τον Αντρές, σε κάποιο μέρος του βορρά:

Μαλ..., εδώ εμείς σε θυμόμαστε. Σ' αγαπάμε ακόμα και νομίζω πως θα σ' αγαπάμε πάντα. Λέει ο Κούνελος ότι ο χρόνος περνάει, εγώ όμως πιστεύω πως αυτό είναι ψέμα. Αν τυχόν όμως είναι αλήθεια, μακάρι να συνεχίζεις κι εσύ εκεί πέρα να μας αγαπάς, γιατί υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να χαθούν. Και αν χαθούν, τότε την έχουμε όντως ... . Έχουμε σχεδόν χάσει τα πάντα, όμως πρέπει να σώσουμε ό,τι αγαπάμε. Είναι βράδυ και είμαστε εντελώς πίτα, γιατί καθόμαστε και πίνουμε ρούμι στο Κοχίμαρ: ο Κοκκαλιάρης που πια δεν είναι κοκκαλιάρης, ο Κούνελος που δεν είναι ιστορικός, κι εγώ που πια δεν είμαι αστυνομικός και εξακολουθώ να μην μπορώ να γράψω μια ιστορία απλή και συγκινητική. Αληθινά απλή και συγκινητική.

Κι εσύ; Τι είσαι και τι δεν είσαι; Σου στέλνουμε μια αγκαλιά και άλλη μια για τον Χέμινγουεϊ, αν τυχόν τον βλέπεις πουθενά εκεί πέρα. Όταν λάβεις αυτό το μήνυμα, να μας επιστρέψεις τη μποτίλια, αλλά γεμάτη»,

και υπέγραψε, Μάριο Κόντε, για να περάσει μετά το χαρτί στον Κοκκαλιάρη και στον Κούνελο που υπέγραψαν το όνομά τους. Με προσοχή ο Κόντε τύλιξε το χαρτί και το έσπρωξε μέσα στη μποτίλια, βύθισε το φελλό στο στόμιο και τον χτύπησε με την παλάμη για να τη σφραγίσει εντελώς. Ο Κόντε κοίταξε τη θάλασσα, απέραντη, ταγμένη να ανοίγει αποστάσεις ανάμεσα στους ανθρώπους και στις καλύτερες αναμνήσεις τους και παρατήρησε τα επιθετικά βράχια του βυθού πάνω στα οποία μπορούσαν να συντριβούν όλες οι αυταπάτες και οι πόνοι ενός ανθρώπου. Ήπιε άλλη μια γουλιά, εις ανάμνησιν της λήθης, και ούρλιαξε με όλη τη δύναμη που είχαν τα πνευμόνια του.

Και τότε έβαλε φόρα στο μπράτσο του, τραβώντας το προς τα πίσω, και εκσφενδόνισε το μπουκάλι στο νερό. Το επιστολικό δοχείο, που κουβαλούσε στην κοιλιά του τις νοσταλγίες εκείνων των ναυαγών της στεριάς, έμεινε να επιπλέει κοντά στην ακτή, λάμποντας σαν ανεκτίμητο διαμάντι· μέχρι που ένα κύμα το τύλιξε και το πήρε μακριά, προς εκείνη τη σκοτεινή ζώνη όπου μπορεί κανείς να διακρίνει κάτι μόνο με τα μάτια της μνήμης και της επιθυμίας.


* Από το μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα, Αντιός, Χέμινγουεϊ, εκδ. Καστανιώτη.



Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2020

ταξίδι στη χώρα των φιλιών

 
Δεν ξέρω αν το έχεις νιώσει ποτέ, να ταξιδεύεις για το «σπίτι» σου και να μην είσαι βέβαιος ότι «επιστρέφεις». Πηγαίνω ή γυρίζω; Έρχομαι ή φτάνω;
 

Επιστρέφω λοιπόν στο μεγάλο νησί και ανυπομονώ για την ώρα της αγκαλιάς και του «καλωσήλθες»· μα καλά, δεν χαιρετάτε εσείς εδώ; Πού είναι η προσμονή τόσων μηνών και τόσων τηλεφωνικών επαφών; Μα αντί για τον κόρφο, ένας αγκώνας προσφέρεται για καλωσόρισμα κι ένα αμήχανο χτύπημα πατ-πατ στην πλάτη.

Και μετά μπαίνω στο κλειστό από μήνες «σπίτι μου» και σκέφτομαι την αγκαλιά της κομπανιέρας στη μεγάλη πρωτεύουσα, «είμαι covid-free, μη φοβάσαι, έκανα το τεστ», μα εγώ δεν είμαι γλυκιά μου, «δεν μπορώ να μη σ' αγκαλιάσω»· σκέφτομαι τη διπλή αγκαλιά της κολλητής στη μεγάλη πόλη, «πότε θα σε ξαναδώ;»· σκέφτομαι το φιλί της μεγάλης μπουμπούς, «σ' αγαπώ νονέ», και τη μικρή μπουμπού την οποία έχω στερηθεί για μήνες· σκέφτομαι το τηλεφώνημα των αγαπημένων από τη μικρή πόλη, «εμείς εδώ κάνουμε αγκαλιές, πότε θα 'ρθεις;»· σκέφτομαι την κοινή σαλάτα στου Βασίλη τις προάλλες με την παλιοπαρέα, «δεν υπάρχει κόβιντ ρε». Σκέφτομαι κι εσένα και το μικρό σου σημάδι, ας πούμε στον λαιμό· που όταν το άγγιζα έλεγες ότι ήταν σαν να πήγαινε ευθεία στην καρδιά σου το φιλί.

Ξεφυλλίζω τους ατσάκιστους ταξιδιωτικούς οδηγούς που σκονίζονται στη βιβλιοθήκη και σκέφτομαι τα ακυρωμένα ανοιξιάτικα ταξίδια. Αν σπίτι, αν πατρίδα είναι το φιλί της μάνας - η αγκαλιά του πατέρα, τότε το μόνο ταξίδι που τώρα προσδοκώ είναι εκείνο στη χώρα των φιλιών και των αγκαλιών. Πότε θα διαλυθούν τα μάγια που μας κρατάνε ενάμιση μέτρο απόσταση· που κάνουν το βλέμμα να πέφτει παραιτημένο;
 
Πού χάθηκε το σπίτι μου, δεν ξέρω.
 
 
 
 

Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2020

δεν ήμουν τέλειος

Σκατά.
 
Ήμουν κοντά. Ήμουν ερωτικός και φλογερός όσο το επέτρεπε η κίνηση στους δρόμους. Ήμουν ενδιαφέρων. Ήμουν ευγενικός. Ήμουν γενναιόδωρος. Ήμουν ανεκτικός. Ήμουν αστείος (αφού είναι τόσο αναθεματισμένα σημαντικό). Μοιραζόμουν ό,τι γινόταν να μοιραστώ (κι αυτό δεν είναι δυνατόν με όλα). Οι γυναίκες όσο μισούν άλλο τόσο αγαπούν την αδυναμία στους άνδρες, κι η θετική ανταπόκριση που είχα με έκανε να σκεφτώ πως ήμουν αδύναμος με τον σωστό τρόπο και όχι με τον λανθασμένο. Φυσικά, δεν ήμουν τέλειος σε καμιά από αυτές τις ανθρώπινες δεξιότητες, μια που ποτέ δε σκέφτηκα πως έπρεπε να είμαι. Στο έντυπο για την άδεια δεύτερου γάμου θα έπρεπε να γράφει: «Οι υπογράφοντες συναινούν πως κανείς από τους δύο δεν οφείλει να είναι τέλειος». Ως σύζυγος τα κατάφερα περίφημα. Περίφημα.
 
***

Ξέρεις, η καρδιά δε διακρίνεται απ' το πόσο αγαπάς, αλλά απ' το πόσο σ' αγαπούν οι άλλοι.


* Από το μυθιστόρημα του Richard Ford, Η χώρα όπως είναι, εκδ. Πατάκης.



Σάββατο 15 Αυγούστου 2020

ήταν και φέτος καλή η Παναγιά

Καλά να πάθεις. Σ' έπιασε να δογματίσεις (περί αγάπης του Θεού και μη τιμωρίας) χρονιάρες μέρες και αράδιασες με θέρμη τις ανοησίες σου νυχτιάτικα παραμονής.

Ήθελες να πας και στο αγιορείτικο μοναστήρι για της Παναγίας, δεν σου έκαναν οι ταπεινές (πολυφωνικές) εκκλησίες της πόλης. Και κίνησες νωρίς για το άλλο άκρο του νησιού, στη βραχώδη έρημο του Ναυαγίου. Ναυάγιο οι σκέψεις σου και η πρόθεσή σου. Βρήκες την πύλη σχεδόν κλειστή· μια χαραμάδα έχασκε και τρύπωσες τα δάχτυλα να την ανοίξεις. Μπήκες στο βουβό προαύλιο που μοιάζει ολόιδιο με δυο αιώνες πριν και περίμενες να ακούσεις ψαλμωδίες. Αμ δε.. ψυχή δεν υπήρχε. Μονάχα οι όρνιθες πετοβολούσαν στο πίσω κτήμα χαρούμενες σάμπως για το πάθημά σου. Δοκίμασες τη θύρα του ναού, μα δεν κουνήθηκε πόντο απ' τη θέση της. Σκέφτηκες περήφανα ότι θα ήρθες μάλλον νωρίς· αξημέρωτα έφυγες απ' το σπίτι ορμώντας με τη Μέγκαν σου στη φιδίσια βορεινή διαδρομή. Έφερες γύρα τον ναό, ατένισες τον υπεραιωνόβιο πύργο και καθάρισες το καινούριο σου δορυφορικό ρολόι μην κι έχασε απ' τη θαμπάδα τη σωστή ώρα. Δε ξέρω αν σε λυπήθηκε ο Θεός, που εξαρχής επέτρεψε την ταλαιπώρια σου («τιμωρία» σου; φευ!), αλλά ένας δόκιμος πρόβαλλε το αναμαλλιασμένο κεφάλι του από το διπλανό κελί και σ' έδιωξε νυσταγμένος. Πριν λίγη ώρα είχαν σχολάσει οι πατέρες την ολονυκτία και είχαν σπεύσει μακάριοι για τον ύπνο των δικαίων.

(Κι έχεις στο στόμα σου την δικαιολογία έτοιμη, «σηκώσετε πατέρες και μια φορά το τηλέφωνο, τόσες φορές προσπάθησα χθες»..)

Κι εσύ, ο δικαιωθείς μονάχα υπό του εαυτού σου, τράβηξες τον δρόμο της επιστροφής για την πόλη. Μα λίγο προτού φτάσεις, παραδομένος στη σκέψη ότι θα αναγκαστείς να υποστείς μια πολυφωνική ακολουθία χωρίς καμία κατάνυξη, σε σπλαχνίσθηκε η Μητέρα του κόσμου όλου και του ουρανού και σε οδήγησε στο μοναστήρι της. Κι ας πέρασε εκ νέου ο λογισμός μήπως κι εκεί είχανε άραγε αγρυπνία και τζάμπα ξανά λοξοδρομείς. Μα εκείνη σε περίμενε πότε θα έρθεις για να ξεκινήσει η Λειτουργία. Σου συνέφερε τους λογισμούς, σου περιμάζεψε την ντροπή, σε πήρε από το χέρι σαν σύντροφος αγαπημένη και σ' έβαλε σπίτι της. Σε στήριξε όρθιο, σε κατένυξε (άλλη φορά ξαναπές αν θες τις κακίες σου για τις γυναικείες μοναχικές ψαλμωδίες), σου προσέφερε τον Υιό της και σε ξεπροβόδισε στα εφτά καλά του Θεού.

Κι ακόμα μιλάς;

ΥΓ. Η Μέγκαν σου έκλεισε σήμερα τα εβδομήντα· χιλιάδες· μόλις. Σε οκτώμισι χρόνια. Η διαδρομική σύντροφός σου προβλέπω ότι θα αποσυρθεί προτού γεράσει. Ακριβώς όπως εσύ, μάλλον γι' αυτό ταιριάζετε.



Πέμπτη 30 Ιουλίου 2020

η χάση και η φέξη

Πρώτα φάνηκε μια λεπτή γραμμή κυανού να φωτίζει το πηκτό σκοτάδι. Μετά από λίγο πήρε τη θέση της μια κορδέλα μωβιά που εξελίχθηκε σε ζώνη βαθυκόκκινη. Και σιγά σιγά μια σφαιρική πορτοκαλί άλως έστειλε το μαντάτο της επικείμενης εμφάνισης του ήλιου. Τελικά η ανατολή δεν είναι τίποτα άλλο από την αντίστροφη διαδικασία της δύσης, σκέφτηκες. Ίδια τα χρώματα, ίδια ορατός ο ηλιακός δίσκος στις κοντινές στον ορίζοντα θέσεις, ίδιες οι λιγοστές στιγμές που κρατάνε πριν το φως ή το σκοτάδι διαλύσουν τις εντυπώσεις.

Κι όμως, αλλάζουν τα μάτια του ανθρώπου απέναντι στο φαινόμενο. Δεν είναι ίδια τα συναισθήματα. Δεν είναι ίδια η προσμονή. Και φυσικά δεν είναι το ίδιο εύκολη η παρακολούθησή τους. Κι ας απόλαυσες συνεχόμενες ανατολές στην διαμονή σου στο νησί, η οποία παρεμπιπτόντως σήμερα φτάνει στο τέλος της, πόσα και πόσα βασιλέματα δεν χόρτασες στη ζωή σου, σε τόσους δικούς σου και ξένους τόπους, όλες τι εποχές και σ' όλα τα χρώματα.

Μα εσύ θυμάσαι την ανατολή που σε βρήκε στην ίδια αγκαλιά όπως κι η πρότερη δύση της, ένα ζεστό φθινόπωρο στα κάστρα του βορά ή έναν υγρό Αύγουστο στην πόλη του μεγάλου λιμανιού· κι αναλογίζεσαι ότι «ηλιοβασιλέματα πια δε θα βλέπουμε αγκαλιά». Και προσθέτεις στις ομοιότητες την ίδια μοναξιά σου που θα συνοδεύει πάντα τον ήλιο στη χάση και στη φέξη του.

Θυμάσαι και τον πατέρα σου που κάποτε τον βρήκες αχάραγα σκυμμένο πάνω στα βιβλία του στο τραπέζι της κουζίνας και τον ρώτησες τι κάνει όρθιος από τόσο νωρίς· και σου απάντησε γλαφυρά πως δεν θυμάται την τελευταία φορά που τον βρήκε η ανατολή στο κρεβάτι. Και τον θαύμασες ακόμα πιο πολύ.

Θυμάσαι όμως και μιαν ανατολή στο μικρό μετόχι, όταν την ώρα που το ωχρό ημικυκλικό παραθύρι του ιερού με τον εγχάρακτο σταυρό φωτιζόταν από τις πρώτες ακτίνες του ήλιου και πύρωνε σαν φλεγόμενος ημίδισκος, ένα μικρό παιδί που ξυπνούσε στην αγκαλιά του πατέρα του φώναζε με έκπληξη «μπαμπά, μπαμπά, ήλιος!» Και μέχρι τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είσαι καθόλου βέβαιος αν με το κοντό χεράκι του έδειχνε ψηλά στον πυρωμένο φεγγίτη ή στον Χριστό που έβγαινε την ώρα εκείνη απ' την Ωραία Πύλη.