Παρασκευή 21 Ιανουαρίου 2011

Λεφτά υπάρχουν...

του Στέφανου Μάνου *

Για την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να παρέμβει η Ελλάδα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στη δικαστική διαμάχη Ιταλίας Γερμανίας για την αποζημίωση των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου, έκανα την ακόλουθη δήλωση:
«Για την αποζημίωση των θυμάτων της σφαγής, θα έφθανε να δώσει ο πρωθυπουργός εντολή στον υπουργό Δικαιοσύνης να επιτρέψει στα θύματα να προχωρήσουν σε κατάσχεση ακινήτων του γερμανικού Δημοσίου στην Ελλάδα σε εκτέλεση της σχετικής απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, αντί να τρέχουν να κατασχέσουν γερμανικά ακίνητα στην Ιταλία. Με αυτό το δεδομένο, η μόνη λογική εξήγηση της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου είναι ότι: η Ελλάδα παρεμβαίνει στο Δικαστήριο της Χάγης για να βοηθήσει στην πράξη τη Γερμανία να ξεπεράσει τις αποφάσεις της ιταλικής Δικαιοσύνης.»

Διότι πώς θα απαντήσει η Ελλάδα στο ερώτημα: «Γιατί δεν αφήνετε να εκτελεστεί η απόφαση στην Ελλάδα, αλλά εμφανίζεστε εδώ για να βοηθήσετε τους δικαιούχους (που είναι Έλληνες) να την εκτελέσουν στην Ιταλία»; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική απάντηση και γι’ αυτό εκτιμώ ότι το δικαστήριο δεν θα επιτρέψει να ικανοποιηθούν τα θύματα στην Ιταλία.

Τι σχέση έχει το παραπάνω ζήτημα με το «Λεφτά υπάρχουν»; Καμία. Αλλά με αφορμή τη δήλωσή μου για τα θύματα του Διστόμου αναζήτησα στοιχεία για το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και βρήκα ένα εξαιρετικά διαφωτιστικό άρθρο του κ. Τάσου Ηλιαδάκη «Το γερμανικό κατοχικό δάνειο» στην εφημερίδα «Πατρίς» του Ηρακλείου. Συνιστώ σε όσους ενδιαφέρονται, να το διαβάσουν. Θα το βρουν στο Διαδίκτυο στη διεύθυνση αυτή.

Το 1942, Γερμανοί και Ιταλοί επιβάλλουν στην Ελλάδα μια (αναγκαστική) δανειακή σύμβαση. Σύντομα μετά, η σύμβαση αυτή τροποποιείται, κοινή συναινέσει, και από αναγκαστική μετατρέπεται σε κοινή δανειακή σύμβαση. Οπως είναι η σύμβαση που συνήψε η Ελλάδα με την τρόικα. Με μία όμως διαφορά: τότε η Ελλάδα δάνεισε, ενώ σήμερα δανείζεται. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος το ύψος του δανείου χωρίς τόκους το 1944 ήταν 227.940.201 δολάρια! Σήμερα πολλά δισεκατομμύρια ευρώ.

Η Ελλάδα ποτέ δεν έπαψε να διεκδικεί το κατοχικό δάνειο. Αλλά ώς εκεί. Οπως ποτέ δεν έπαψε να διεκδικεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Στην πράξη όμως τίποτε. Γιατί; Μα προφανώς διότι... υπάρχουν λεφτά. Αδικούμε τον πρωθυπουργό όταν τον κατηγορούμε για την προεκλογική δήλωση «υπάρχουν λεφτά». Είπε φωναχτά ό, τι ακριβώς έλεγαν εμπράκτως οι προηγούμενες κυβερνήσεις.

>>>

Ένας δημοσιογράφος, με την ευκαιρία της δήλωσής μου για το Δίστομο, με ρώτησε: «Μα είναι τώρα η στιγμή κατάλληλη να δείξουμε πυγμή απέναντι στη Γερμανία;». Το ερώτημα είναι ενδεικτικό της κατεστημένης ολέθριας νοοτροπίας ότι οι νόμοι και οι συμβάσεις εφαρμόζονται ανάλογα με τις περιστάσεις. Έχει κανείς την εντύπωση ότι σε κάποια άλλη μικρή αλλά νομοκρατούμενη χώρα της Ευρώπης, ας πούμε στη Δανία ή στην Ελβετία, θα δίσταζαν για ένα έστω λεπτό να εφαρμόσουν τον νόμο ή μια κρατική σύμβαση; Η Γερμανία έχει υπογράψει με την Ελλάδα μια σύμβαση και πρέπει να την τηρήσει. Όπως πρέπει εμείς να τηρήσουμε τις συμβάσεις που συνομολογούμε με την τρόικα. Ετσι κάνουν τα πολιτισμένα κράτη. Ασφαλώς θα υπάρξουν διαφορές, π.χ. για τους τόκους που αναλογούν. Η αφετηρία όμως δεν αμφισβητείται. Υπάρχει το δάνειο και δεν έχει εξοφληθεί. Αρμόδιο για την επίλυση των ενδεχόμενων διαφορών είναι το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Πριν από δέκα χρόνια καταφέραμε να διώξουμε μια μεγάλη επένδυση εκμετάλλευσης των βεβαιωμένων κοιτασμάτων χρυσού στη Χαλκιδική. Για να μην στενοχωρήσουμε μερικούς κακομαθημένους Θεσσαλονικείς με οικόπεδα στην περιοχή. Ο ουγγιά του χρυσού τότε άξιζε 280 δολάρια. Σήμερα 1.380 δολάρια! Αλλά δεν βαριέστε, υπάρχουν λεφτά...

Είκοσι χρόνια γράφω και ξαναγράφω για την ανάγκη να προχωρήσουμε στην αναζήτηση και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στο Αιγαίο που, όμως, προϋποθέτει ανατροπή της προ εικοσαετίας ολέθριας συμφωνίας Παπανδρέου-Οζάλ στο Νταβός.

Το πετρέλαιο θα ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι. Αλλά… δεν βιαζόμαστε. Λεφτά υπάρχουν!

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή», την 16η Ιανουαρίου 2011. Διαβάστε το εδώ.

Κυριακή 16 Ιανουαρίου 2011

Η υπόσχεση

Με την Ε.Α. είμαστε γνωστοί από παλιά. Πολύ παλιά. Τόσο παλιά όσο δεν παίρνει άλλο. Πρέπει να 'ναι η πρώτη κοπέλα που γνώρισα ποτέ μου, τότε, μια ωραία Κυριακή της Πεντηκοστής πριν πολλά πολλά χρόνια. Πού; Μα στο μαιευτήριο Τρικάλων φυσικά!

Κι έπρεπε να περάσουν 12 χρόνια και τρεισήμισι μήνες μέχρι να ..ανταλλάξουμε δυο λέξεις, πρώτη μέρα στην 1η Γυμνασίου. Εκείνη στο πρώτο θρανίο, κολλητά στην έδρα. Στην αγαπημένη της θέση, που απορία αν την άλλαξε ποτέ στα 6 επόμενα χρόνια. Φίλη του φίλου μου του Β. Μακράν η καλύτερη μαθήτρια κι η πιο ώριμη της τάξης.

Κι όταν τα 19άρια έπεφταν σύννεφο στις καρτέλες βαθμολογίας του 1ου τριμήνου, βρέθηκαν δυο μαθητές με δυο 20άρια. Ο Κ κι ο Ν. Μα η ΕΑ είχε ένα παραπάνω, στην Ιστορία, που έκανε τη διαφορά. Έλα όμως που ένα 18άρι την ισοφάρισε -αδίκως- με τους υπόλοιπους! Και μάλιστα πού; 18 στη Μουσική, που όταν εμείς, τα πιτσιρίκια με τα 19άρια, δεν ξέραμε καλά καλά τι θα πει ...Κατσιμίχας, εκείνη σκάρωνε στιχάκια-ποιηματάκια και τα γρατσουνούσε στην κιθάρα της σαν ..Alanis των Τρικάλων.

Ο φίλος μου ο Β πάντα τη θαύμαζε την Ε. Κι εγώ σπάνια διαφώνησα με τον Β.

>>>

Για 10 χρόνια ξαναχαθήκαμε.

>>>

Ένα Μάη πριν δυο χρόνια έφτασα σκασμένος στα Τρίκαλα. Ένα εκνευριστικό ταξίδι με το τραίνο, μια κουραστική προηγούμενη βδομάδα, μια ανυπόμονη ..καούρα να 'ρθουν οι άδειες του καλοκαιριού. Σκάω μύτη στο σταθμό με κοντό πουκαμισάκι και το σχολικό σακίδιο περασμένο στο δεξί ώμο. Ο Β με περιμένει ψηλά στην Ασκληπιού.
«Πώς πάει;»
«Πώς να πάει..»
«Στο 'πα, δεν στο 'πα.. απόψε έχει παρουσίαση η Ε!»
«Τι παρουσίαση; Ποια Ε; Μη μου πεις..»

>>>

«Ακυρωμένα ραντεβού, ξοφλημένες σχέσεις, μπογιατισμένα όνειρα, η μοναξιά ντυμένη έρωτας στο καρναβάλι της χαράς... Αλλά και δρόμοι που βαδίσαμε μαζί, κολλημένα κορμιά και χάδια καλπάζοντα... Όλοι έχουμε τη συλλογή μας από τις πολλές μορφές του έρωτα, όπως τον έζησε ο καθένας. Ξεφυλλίζοντας το άλμπουμ τής ζωής μας οι στιγμές που απαθανατίσαμε άλλοτε μας στοιχειώνουν, άλλοτε τις προσπερνάμε αδιάφορα, άλλοτε τις αναπολούμε. Φωτεινά σήματα της μνήμης, σκοτεινά κενά της λήθης. Ο έρωτας σε μαύρο κι άσπρο φόντο. Αυτό είναι το φλας.»

Ναι, αυτό είναι το φλας, η πρώτη της ποιητική συλλογή.*

>>>

Μπαίνουμε με τον Β στις Κηρήθρες που φιλοξενούν την παρουσίαση και καθόμαστε κρυφά στη γωνιά του παταριού. Πιάνω στα χέρια μου Το Φλας και τ' ανοίγω τυχαία στη μέση. «τοπίο Β΄». Με την πρώτη ματιά με πιάνει ..σύγκρυο! Το βλέμμα μου φυλακίζεται σε ένα δίστιχο ακριβώς στη μέση του ποιήματος:

«Η υπόσχεση
σήματα καπνού σε γκρίζα ομίχλη»

Μα.. Τι.. Γίνεται σε 7 λέξεις να χωρέσει η περιγραφή συναισθημάτων χρόνων; Προβληματισμών και εκνευρισμών και ελπίδων και χαμένων στιγμών και ασυνεπών υποσχέσεων και.. και..; Πώς γίνεται μου λες;

>>>

Το ξέρω πως άλλο πιθανόν εννοεί η Ε (χεχ, δυο φορές μου τα εξηγούσε, κάτι κατάλαβα..), σύζυγος καλή πλέον και οσονούπω για δεύτερη φορά μητέρα. Κι άλλο εννοώ εγώ. Αλλά οι υποσχέσεις (μου) παραμένουν χαμένη υπόθεση, τόσο όσο αφήνει να εννοηθεί το δίστιχό της, που ελαφρώς αλλοιωμένο διακοσμεί και τον τίτλο αυτού του Ιστολογίου.
Την ευχαριστώ πολύ την ΕΑ, όχι που δέχτηκε να «εκμεταλλευτώ» λίγα γράμματα, αλλά που μέσα από μια έκφρασή της, βρήκε έκφραση και μια δική μου ψυχική αποτύπωση.

>>>

[...]

Η υπόσχεση
σήματα καπνού σε γκρίζα ομίχλη

κι η φυλλοβόλα επιθυμία
γυμνή από ελπίδα.
Φωλιάζουν στα κλαδιά της
κοράκια οι συμβιβασμοί.

Φθινόπωρο.

* Ελένη Αλεξίου, Το Φλας, εκδ. Λογείον 2009, Τρίκαλα.

Σάββατο 15 Ιανουαρίου 2011

Αυτοκίνητα και Αποτσίγαρα

του Παύλου Τσίμα*

Μια φορά κι έναν καιρό, σε χρόνια μακρινά, όταν ο Στέφανος Μάνος ήταν υπουργός χωροταξίας, την δεκαετία του 70, προχώρησε σε μια νομοθετική πρωτοβουλία που αναστάτωσε τον «ευαίσθητο» κόσμο της οικοδομής: Καμμία οικοδομή, πολύ περισσότερο πολυκατοικία, δεν θα έπαιρνε στο εξής άδεια, αν δεν είχε επαρκείς χώρους στάθμευσης για τα αυτοκίνητα των μελλοντικών της ενοίκων.

Πέρασε λίγος καιρός, ο Μάνος έφυγε από το υπουργείο κι ένας εκ των διαδόχων του έκανε μια μικρή, αθώα τροποποίηση του νόμου: Οι εργολάβοι που θα έχτιζαν πολυκατοικίες εξακολουθούσαν να έχουν υποχρέωση να κατασκευάζουν και πάρκινγκ. Αλλά αν δεν το κατασκεύαζαν, μπορούσαν να ανταλλάξουν ή να εξαγοράσουν την παράλειψη καταβάλλοντας ένα «τέλος», ένα «παρκόσημο» στην εφορία. Κι έτσι, στα τριάντα χρόνια που μεσολάβησαν, χτίστηκαν εκατοντάδες πολυκατοικίες στην Αττική, τα αυτοκίνητα των ενοίκων των οποίων τα βλέπετε, μέρα νύχτα, παραταγμένα στους γύρω δρόμους...

Θυμήθηκα την μικρή αυτή περιπέτεια διαβάζοντας τις πληροφορίες για την επικείμενη (νέα) αλλαγή στον νόμο που (υποτίθεται ότι) απαγορεύει το κάπνισμα εν Ελλάδι. Αποδεικνύοντας ότι οι καλές ιδέες δεν ξεχνιούνται, ούτε πάνε χαμένες, ο νομοθέτης αντιγράφει την μέθοδο του «παρκόσημου». Το κάπνισμα επιτρέπεται σε μπαρ, κέντρα διασκέδασης κλπ. Που έχουν εμβαδόν άνω των 300 τμ (αλλά ποιος μετράει;) και σε αντάλλαγμα ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού οφείλει «τσιγαρόσημο» στην εφορία!

Η εξέλιξη του μέτρου είναι εύκολο να προβλεφθεί: Θα ζούμε σε μια χώρα όπου τα αποτσίγαρα στα πλημμυρισμένα τασάκια στους δημόσιους χώρους θα είναι όσα και τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα στους ασφυκτιούντες δρόμους...

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο protagon.gr, δείτε το εδώ.

Τετάρτη 12 Ιανουαρίου 2011

Η πόλη των πηγαδιών

μια ιστορία του Χόρχε Μπουκάι*

Εκείνη την πόλη δεν την κατοικούσαν άνθρωποι, όπως όλες τις άλλες πόλεις του πλανήτη. Σ’ εκείνη την πόλη κατοικούσαν πηγάδια. Πηγάδια ζωντανά ...αλλά πηγάδια. Τα πηγάδια διέφεραν μεταξύ τους όχι μόνο ως προς τον τόπο όπου είχαν ανοιχτεί, αλλά και ως προς το στόμιο (το άνοιγμα που τα συνέδεε με τον εξωτερικό κόσμο). Υπήρχαν πηγάδια ευκατάστατα και πολυτελή, με στόμιο από μάρμαρο και όμορφα μέταλλα, πηγάδια ταπεινά από τούβλα και ξύλο, κι άλλα πιο φτωχά, απλές γυμνές τρύπες που ανοίγονταν στη γη. Η επικοινωνία μεταξύ των κατοίκων της πόλης γινόταν από στόμιο σε στόμιο, και οι ειδήσεις έφταναν γρήγορα απ’ άκρη σ’ άκρη.

Μια μέρα, έφτασε στην πόλη μια «μόδα» που μάλλον είχε γεννηθεί σε κάποιο ανθρώπινο χωριό. Η νέα ιδέα ήταν ότι κάθε ζωντανό όν που εκτιμούσε τον εαυτό του θα έπρεπε να φροντίζει πολύ περισσότερο το εσωτερικό παρά το εξωτερικό. Το σημαντικό δεν ήταν η επιφάνεια, αλλά το περιεχόμενο. Έτσι έγινε, και τα πηγάδια άρχισαν να γεμίζουν με αντικείμενα. Μερικά γέμισαν με κοσμήματα, χρυσά νομίσματα και πολύτιμες πέτρες. Άλλα, πιο πρακτικά, γέμισαν με ηλεκτρικές συσκευές και μηχανές. Μερικά άλλα επέλεξαν την τέχνη και γέμισαν με πίνακες ζωγραφικής, πιάνα με ουρά και εξεζητημένα μεταμοντέρνα γλυπτά. Τέλος, τα διανοούμενα γέμισαν με βιβλία, ιδεολογικά μανιφέστα και εξειδικευμένα περιοδικά.

Πέρασε ο καιρός. Τα περισσότερα πηγάδια γέμισαν σε τέτοιο σημείο, ώστε τίποτε άλλο δεν χωρούσε. Τα πηγάδια δεν ήταν όλα ίδια, οπότε κάποια συμβιβάστηκαν, ενώ άλλα σκέφτηκαν πως έπρεπε να κάνουν κάτι για να συνεχίσουν να συσσωρεύουν πράγματα στο εσωτερικό τους.

Ένα απ’ αυτά έκανε την αρχή. Αντί να συμπιέζει το περιεχόμενο, σκέφτηκε να αυξήσει τη χωρητικότητά του διευρύνοντας το χώρο του. Δεν πέρασε πολύς καιρός, κι άρχισαν και τα υπόλοιπα να μιμούνται την καινούργια ιδέα. Όλα τα πηγάδια δαπανούσαν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους για να επεκταθούν και ν’ αποκτήσουν περισσότερο χώρο στο εσωτερικό τους.

Ένα πηγάδι, μικρό κι απόκεντρο, άρχισε να βλέπει τους συντρόφους του να επεκτείνονται χωρίς μέτρο. Σκέφτηκε ότι αν συνέχιζαν να διευρύνονται με αυτόν τον τρόπο, σύντομα θα μπέρδευαν τα όριά τους και το κάθε ένα θα έχανε την ταυτότητά του. Ίσως, ξεκινώντας από αυτήν την ιδέα, σκέφτηκε ότι ένας διαφορετικός τρόπος για να αυξήσει τη χωρητικότητά του ήταν να μεγαλώσει όχι φαρδαίνοντας, άλλα βαθαίνοντας. Να επεκταθεί σε βάθος αντί για πλάτος. Σύντομα συνειδητοποίησε ότι όλα όσα είχε στο εσωτερικό του έκαναν αδύνατη την εργασία της εκβάθυνσης. Αν ήθελε να γίνει πιο βαθύ, όφειλε να ξεφορτωθεί ολόκληρο το περιεχόμενό του. Στην αρχή, το κενό το τρόμαξε. Αλλά αργότερα, όταν είδε ότι δεν είχε άλλη επιλογή, το έκανε. Χωρίς τίποτα στην κατοχή του, το πηγάδι άρχισε να βαθαίνει, ενώ τα υπόλοιπα άρπαζαν τα αντικείμενα που είχε πετάξει...

Μια μέρα, κάτι ξάφνιασε το πηγάδι που μεγάλωνε προς τα κάτω. Κάτω, πολύ κάτω, πολύ στο βάθος ...βρήκε νερό! Ποτέ πριν άλλο πηγάδι δεν είχε ξαναβρεί νερό. Το πηγάδι ξεπέρασε την έκπληξή του κι άρχισε να παίζει με το νερό καταβρέχοντας τα τοιχώματά του, πιτσιλώντας το στόμιό του και, τέλος, βγάζοντας το νερό προς τα έξω. Η πόλη δεν είχε ποτέ βραχεί από τίποτε άλλο πέρα από τη βροχή η οποία, εκ των πραγμάτων, ήταν αρκετά σπάνια, Έτσι, η γη τριγύρω απ’ το πηγάδι, αναζωογονημένη από το νερό, άρχισε να ξυπνά. Οι σπόροι βλάστησαν παίρνοντας τη μορφή χλόης, τριφυλλιών, λουλουδιών και αδύναμων κορμών που μετατράπηκαν αργότερα σε δέντρα. Μια έκρηξη χρωμάτων και ζωής απλώθηκε γύρω από το απομακρυσμένο πηγάδι, το οποίο άρχισαν να αποκαλούν «το Περιβόλι».

Όλοι το ρωτούσαν πώς είχε καταφέρει αυτό το θαύμα.
«Δεν είναι κανένα θαύμα», απαντούσε το Περιβόλι, «Πρέπει να σκάψεις στο εσωτερικό, προς τα μέσα.»

Πολλοί θέλησαν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του Περιβολιού, αλλά αποδοκίμασαν την ιδέα όταν συνειδητοποίησαν ότι, για να βαθύνουν, θα έπρεπε πρώτα να αδειάσουν. Έτσι συνέχισαν να διευρύνονται όλο και πιο πολύ, για να γεμίσουν με περισσότερα ακόμα πράγματα...

Στην άλλη άκρη της πόλης, ένα άλλο πηγάδι αποφάσισε κι αυτό να πάρει το ρίσκο να αδειάσει. Κι άρχισε κι αυτό να βαθαίνει. Κι έφτασε κι αυτό στο νερό. Και το έριξε κι αυτό προς τα έξω δημιουργώντας μια δεύτερη όαση στο χωριό.

«Τι θα κάνεις όταν θα τελειώσει το νερό;» το ρωτούσαν.
«Δεν ξέρω τι θα συμβεί» απαντούσε. «Αλλά, προς το παρόν, όσο περισσότερο νερό βγάζω, τόσο περισσότερο νερό βρίσκω.»

Πέρασαν μερικοί μήνες μέχρι τη μεγάλη ανακάλυψη. Μια μέρα, σχεδόν κατά τύχη, τα δύο πηγάδια κατάλαβαν ότι το νερό που είχαν βρει στο βάθος τους ήταν το ίδιο. Ότι το ίδιο υπόγειο ποτάμι που περνούσε από το ένα, γέμιζε το βάθος του άλλου. Κατάλαβαν ότι ξεκινούσε γι’ αυτά μια καινούργια ζωή. Όχι μόνο μπορούσαν να επικοινωνούν από στόμιο σε στόμιο, επιφανειακά, όπως όλοι οι άλλοι, αλλά η αναζήτησή τους, τους είχε προσφέρει ένα νέο και μυστικό σημείο επαφής. Είχαν ανακαλύψει τη βαθιά επικοινωνία που πετυχαίνουν μόνον εκείνοι που έχουν το θάρρος να αδειάσουν από κάθε περιεχόμενο και να ψάξουν στο βάθος της ύπαρξής τους για να βρουν τι έχουν να δώσουν.

* από το βιβλίο: Jorge Bucay, «Ιστορίες να σκεφτείς», εκδ. Opera 2007, μετάφραση Μαρία Μπεζαντάκου. (Την αντιγράφω όχι από το βιβλίο, αλλά όπως την έχω βρει κι αλλού στο διαδίκτυο)

Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2011

Κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας



Μάιος, Αλεξάνδρεια - Αμπουκίρ
Καλοκαίρι μήνας στην κοσμοπολίτικη βόρεια ακτή της μαύρης ηπείρου. Δε διαφέρει και πολύ -κλιματικά- από το νοτιότερο άκρο της δικής μας ηπείρου. Στο ανατολικό προάστιο της πόλης οι ρυθμοί πέφτουν σε ακόμη πιο ληθαργικά επίπεδα. Όλη η Αλεξάνδρεια μοιάζει αργοκίνητο γρανάζι. Δεν νιώθεις βιασύνη, δεν υπάρχει νεύρο. Οι κάτοικοι ξεκινούν αργά το πρωί τις εργασίες τους, άλλοι ρεμβάζουν από νωρίς στα τσαγερί, οι ναργιλέδες δέχονται τις πρώτες βαριεστημένες ρουφηξιές. Αυτό είναι: η πόλη έχει καβαλήσει το γρανάζι του ωροδείκτη που στρέφει απαθώς τις παρειές του στις νευρικές κινήσεις του δευτερολεπτοδείκτη. Ακόμα και τα πυκνά αυτοκίνητα εκπέμπουν μια αρχοντιά στις κινήσεις τους. Το χαλαρά δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερο εκφραστή του.

Με τα χέρια φωλιασμένα στις εμπρός τσέπες του μπλουτζήν βαδίζω ρυθμικά στην αμμουδιά του Αμπουκίρ. Με το κεφάλι σκυφτό μετρώ «ποδαράκια» στη σιμιγδαλένια άμμο, όπως κάναμε μικροί στα παιχνίδια του δρόμου. Προσπαθώ ταυτόχρονα να μη λερώσω τα στρωτά μου αθλητικά, μα δεν τα καταφέρνω. Μετρώ τις νέες εμπειρίες, τις ολοκαίνουριες εικόνες από μια πόλη λιγάκι μακρινή, μα τόσο οικεία στις δικές μας παραστάσεις. Τις στιγμές που αποτυπώθηκαν στις σόλες των ολοκαίνουριων αθλητικών μου. Η έρημος και τα απομεινάρια του Έλ-αλα-Μέιν, το πολυ-τραγουδισμένο Κάιτ Μπέι, το δωμάτιο "Agatha Christie" του Cesil Hotel που μας φιλοξενεί, η Μπιμπλιοτέκα Αλεξανδρίνα, ο Αργυράκης Μπακιρτζής -η φωνή και η ψυχή των «Χειμερινών Κολυμβητών»- που ζωγραφίζει φωνητικά τα έντεχνα βράδια μας. Η παραλιακή λεωφόρος το σούρουπο.

Σε μια γωνιά στέκει ένας ευγενικός μελαχρινός. Μεσήλικας. Στο πτυσόμενο τραπεζάκι δείχνει την πραμάτια του. Κοχύλια, καβούκια, πολύχρωμα πετράδια, κοράλια και άλλα ζωντανά της θάλασσας. Μια φίλη περιεργάζεται ένα μεγάλο κόκκινο κοχύλι. Μου ζητάει μια δεύτερη γνώμη. Πού να ξέρω.. έχω χάσει και το μέτρημα στα «ποδαράκια». Αλλά ακόμα κι αυτή η αφηρημένη απάντησή μου, βεβαιώνει μέσα της την επιλογή. Έτσι είναι οι γυναίκες, όλα τα ξέρουν, απλά περιμένουν μια επιβεβαίωση. Κι η επιβεβαίωσή τους είναι η ίδια η εξομολόγηση της σκέψης τους. Ο γελαστός μελαμψός μας χαρίζει κι από έναν ιππόκαμπο, γκριζωπό, αγκαθωτό, με στριφτερή ουρά. Είναι να μην σε κερδίσει για πάντα..

Αδυνατώ να στρέψω το βλέμμα μου προς τη θάλασσα. Ο μεσημεριανός ήλιος λούζει τα ανοιχτόχρωμα νερά και ξασπρίζει στην αφράτη αμμουδιά θαμπώνοντας το οπτικό μου πεδίο. Κάπου προς τα 'κεί πρέπει να 'ναι η Κρήτη συλλογιέμαι. Σηκώνω το δεξί μου χέρι στο μέτωπο προστατεύοντας τη λοξευμένη μου ματιά. Δυο πιτσιρίκια κάνουν παιχνίδια στ' ακρογιάλι εδώ και λίγη ώρα. Τσαλαβουτούν αμέριμνα στα ρηχά καταβρέχοντας το ένα τ' άλλο. Ενίοτε σκύβουν, τραβούν κάτι απ' τη θάλασσα και ξαναδίνονται στο κυνηγητό. Κι εγώ, κοιτώντας τα, χάνομαι σε μακρινές και μπερδεμένες μνήμες απ' τα παλιά.

>>>

Κλείνω τα μάτια γυρεύοντας το μυστικό συναπάντημα των νερών,
ψηλαφώντας με τις δικές μου φλέβες τις φλέβες εκείνες πού μου ξεφεύγουν,
εκεί πού τελειώνουν τα νερολούλουδα.
Κράτησα τη ζωή μου, κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας
ανάμεσα σε κίτρινα δέντρα κατά το πλάγιασμα της βροχής,
σε σιωπηλές πλαγιές φορτωμένες με τα φύλλα της οξυάς.
Από το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη, «Επιφάνια, 1937», της συλλογής «Σχέδια για ένα Καλοκαίρι».

>>>

Νοέμβριος, Τρίκαλα - Ξυλοχώρι
Το Φθινόπωρο δε λέει να φύγει τούτη τη χρονιά. Ο καλοκαιρινός Σεπτέμβρης έδωσε τη θέση του σ' ένα γλυκό Οκτώβριο, που μετέθεσε τα πρωτοβρόχια στο Νοέμβρη. Τέτοια εποχή το χωριό βρίσκεται στην καλύτερη θλίψη του. Έχουν φύγει και οι τελευταίοι αργοπορημένοι να ξεχειμωνιάσουν στις πόλεις τους, ενώ η γη μόλις ολοκλήρωσε τη γέννα της.

Το δρομάκι που βγάζει έξω απ' το χωριό είναι ένα θαύμα. Χρυσοκίτρινα δέντρα εκατέρωθεν του δρόμου μπλέκουν τα κλαδιά τους στην κορφή σχηματίζοντας μια αψίδα που σε ωθεί να διαβείς από κάτω της. Απ' την πάνω μεριά εναλλάσσονται καταπράσινα έλατα και αδειανές καστανιές, απ' την κάτω οι λεπτόκορμες βαλανιδιές μάχονται ως το ρέμα. Βαδίζω μαγνητισμένος στο μαγευτικό τούνελ που χρωματίζει ο απογευματινός ήλιος. Κι αδυνατώ να συγκρατήσω την αίσθηση του χρόνου. Τίποτα στο οπτικό μου πεδίο δεν προσδιορίζει κάποιο χρόνο. Όλα μοιάζουν αιώνια, αιώνια κι όμως συγκεντρωμένα στην έντονη εκείνη στιγμή, που αχ, να 'χα τώρα τη φωτογραφική μου μηχανή να την κρατήσω για πάντα.

Δρασκελίζω κι αφήνω πίσω μου το σιγανό ρέμα που βγαίναν οι νεράιδες και βαδίζω προς τον πελεκανιό, το μέρος που άλλοτε πελεκούσαν τους κορμούς. Παραδίπλα και το νεροπρίονο, ένα υδραυλο-κίνητο πριόνι όπου ο παππούς και οι χωριανοί έκοβαν άλλοτε ελατίσια και καστανίσια κούτσουρα. Βρίσκω τη μεγάλη πέτρα ίσα με το μπόι μου κι αρχινώ να την ψηλαφίζω. Ψάχνω τα σημάδια, εδώ πρέπει να 'ναι. Παραμερίζω έναν ενοχλητικό κέδρο και ξεκολλώ τα μούσκλια που έχουν ριζώσει στην επιφάνεια της πέτρας. Τώρα διακρίνω κάτι. Δυο γράμματα, να κι άλλα δυο. Βάζω τα δάχτυλα και προσπαθώ να διαβάσω σαν τυφλός το πρόσωπο της πέτρας. «1951». Κάτι σαν «ΚΩΝΣΤ.. ΑΣΠ...», το άλλο σίγουρα «ΑΘΑΝΑΣ...». Είχε δίκιο ο πατέρας, εκεί ήταν χαραγμένη, μια στιγμή σε μια πέτρα, 60 χρόνια πριν. Κι εγώ, ψηλαφίζοντάς την, χάνομαι σε μπερδεμένες μνήμες και φαντασίες απ' τα παλιά.

>>>

Ιανουάριος, Θεσσαλονίκη
Τι μ' έπιασε πάλι και ταξιδεύω σε λεπτομέρειες που πίστευα ότι είχα ξεχάσει. Λίγο η νέα χρονιά που μόλις ήρθε και βιάζομαι να γεμίσω με μνήμες, λίγο οι φετινές εκδρομές που δειλά-δειλά σχηματίζονται ως πρόγραμμα στη σκέψη μου. Λίγο η υπέροχη μουσική του Μίκη στο ποίημα του Σεφέρη που ακούω Σαββατο-βραδιάτικα στο Δεύτερο. Και η φωνή του Σερ Μπιθικώτση που ερμηνεύει μοναδικά τους στίχους. Κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας, στ' αρώματα της Αλεξάνδρειας, στα φαντάσματα του χωριού, στις σελίδες του υπέροχου βιβλίου του Ατιά για το εμπόλεμο Αλγέρι. Και χάθηκα.

>>>

«Η νύχτα ήταν γλυκιά. Ήμουν εντελώς μεθυσμένος κι ευτυχισμένος που με πήγαινε η Ιρέν. Μια όμορφη γυναίκα στο τιμόνι ενός καμπριολέ, η αλγερινή ακτή, η έναστρη νύχτα, ο έρημος δρόμος, ο θαλασσινός αέρας, μου έδιναν την ψευδαίσθηση των διακοπών σ' ένα ήσυχο μέρος. Ούτε εκρήξεις ούτε πυροβολισμοί. Οι μόνοι νεκροί ήταν τα έντομα που έπεφταν πάνω στο παρμπρίζ της Στουντμπέικερ, οι μόνοι ήχοι τα λάστιχα με τις λευκές ζάντες που έτρεχαν στη μαύρη άσφαλτο. Τα μόνα φώτα οι λαμπερές δέσμες των φάρων.. τα μάτια της Ιρέν.»

«Μη ρωτάς κάποιον που ξέρει να σου πει το δρόμο.
Κινδυνεύεις να μη χαθείς...»

Η εικονογράφηση του τίτλου είναι ξανά του Στάθη, από το λεύκωμα «33 τραγούδια εικονογραφημένα» (εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2000), για το τραγούδι «Κράτησα τη ζωή μου», από τα «Επιφάνεια» του Μ. Θεοδωράκη, σε ποίηση Γ. Σεφέρη.
Η τελευταία παράγραφος από το βιβλίο «Το μαύρο Αλγέρι» του Maurice Attia (εκδ. Πόλις 2008)

Τρίτη 4 Ιανουαρίου 2011

Blood's a Rover


Είπα κι εγώ, δεν έχει χριστουγεννιάτικο δώρο φέτος...

Μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο βιβλίο του James Ellroy, του αυτο-αποκαλούμενου master of fiction*. Είναι!

«Το αίμα δεν σταματάει ποτέ» είναι το 3ο -και τελευταίο- μέρος της επικής του τριλογίας που φέρει τον διακριτικό υπότιτλο "Underworld USA" και πραγματεύεται -στο σύνολό της- την πιο βρώμικη περίοδο της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας, από το 1958 και τα προεόρτια της εκλογής Κέννεντυ ως το 1972 και τα προεόρτια του Watergate.
Κρίθηκε Βιβλίο της Χρονιάς για το 2009 στις ΗΠΑ.

Αντιγράφω απόσπασμα της παρουσίασης του βιβλίου από τις εκδόσεις «Άγρα»:

James Ellroy, «Το αίμα δεν σταματάει ποτέ» (Blood's a Rover)
εκδ. Άγρα 2010
σελ. 832
μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης

1968. Ο Μπόμπυ Κέννεντυ και ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ είναι νεκροί. Η Μαφία, ο Χάουαρντ Χιούζ και ο ΤΖ. Έντγκαρ Χούβερ αγωνίζονται να κατακτήσουν την ψυχή της Αμερικής, εμπλέκοντας στις δολοφονικές τους συνωμοσίες τους κολασμένους και εκείνους που πρόκειται σύντομα να κολαστούν.
ΟΥΕΫΝ ΤΕΝΤΡΟΟΥ ΤΖΟΥΝΙΟΡ: πατροκτόνος, εκτελεστής, μάγειρας της πρέζας, φερέφωνο για όλους, πιστός σε κανέναν. Το ταξίδι του θα τον βυθίσει σε ολοένα βαθύτερο σκοτάδι.
ΝΤΟΥΑÏΤ ΧΟΛΛΥ: όργανο και διαβολικός συνωμότης του Χούβερ σε φοβερά εγκλήματα. Καθώς η δύναμη του Χούβερ εξασθενεί, η μοίρα του τον σπρώχνει στον Ρίτσαρντ Νίξον και στην αυτοεξόντωση.
ΝΤΟΝ ΚΡΑΤΣΦΗΛΝΤ: ένας πιτσιρικάς ιδιωτικός αστυνομικός, ένας ασήμαντος, ένας ηδονοβλεψίας γυναικάς, ανακαλύπτει τυχαία μια ανίερη συνωμοσία που μπορεί να αποδειχτεί ολέθρια για τον ίδιο και για την χώρα.
Και οι τρεις άνδρες γοητεύονται από γυναίκες που ανήκουν στο αντίθετο άκρο του πολιτικού και ηθικού φάσματος∙ και οι τρεις έχουν χάσει την ακεραιότητά τους και στέκονται στο χείλος του γκρεμού.
Καθώς όλοι οι αρσενικοί ήρωες του Ελλρόυ βγαίνουν εκτεθειμένοι και λαβωμένοι, οι μόνες που δικαιώνονται και εξιδανικεύονται είναι οι δύο «Κόκκινες» ηρωίδες του, η ΚΑΡΕΝ ΣΙΦΑΚΙΣ, μια κοκκινομάλλα Ελληνοαμερικανίδα καθηγήτρια Πανεπιστημίου που δεν μοιάζει με Ελληνίδα, και η «Κόκκινη Θεά» ΤΖΟΑΝ ΚΛΑÏΝ, η οποία έχει πάρει μέρος στα σημαντικότερα επαναστατικά κινήματα του πλανήτη. Είναι και τα πιο ερωτικά πρόσωπα του βιβλίου.

Το μυθιστόρημα πραγματεύεται την εποχή των κοινωνικών και πολιτικών αναστατώσεων του 1968-1972, μετά τις δολοφονίες του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Ρόμπερτ Κέννεντυ, το κίνημα για τα δικαιώματα των Μαύρων, τους Μαύρους Πάνθηρες και άλλες οργανώσεις, τα ακροδεξιά αντικομμουνιστικά τρομοκρατικά σχήματα, τον Χάουαρντ Χιουζ και τη Μαφία, τα Παιδιά των Λουλουδιών, τις συνωμοσίες του Εφ Μπι Άι και του Τζ. Ε Χούβερ, την αντικομμουνιστική υστερία, τα πολιτικά και τα οικονομικά παιχνίδια με την Κούβα, την Αϊτή και τον Άγιο Δομίνικο, την άνοδο του Νίξον στην εξουσία και τη δρομολόγηση του σκανδάλου Ουώτεργκεητ.

Όπως το Μεγάλο Πουθενά του Ελλρόυ υπήρξε ίσως η πιο εμβριθής πολιτική ανάλυση της Αμερικής του ’50 με τον μακαρθισμό, έτσι και το Αίμα δεν σταματάει ποτέ αποτελεί ένα βαθύτατο κοινωνικό και πολιτικό σχόλιο για τα χρόνια 1968-1972 μέσα από την ξέφρενη αφήγηση και τη γοητευτική μαεστρία του συγγραφέα.

>>>

«Το αίμα δεν σταματάει ποτέ παντρεύει εκρηκτικά την πραγματικότητα με τη φαντασία και γεννά το μεγαλύτερο αριστούργημα του Τζέημς Ελλρόυ»

«Ο Ελλρόυ δεν είναι ένας ρεπόρτερ, αλλά ένας μεγάλος δημιουργός. Η εκδοχή του της Αμερικής της δεκαετίας του ’60 είναι ένας θρίαμβος της φαντασίας, μια εκδοχή αληθινή και εφιαλτική ταυτόχρονα… Η τηλεγραφική του πρόζα, απλή αλλά απόλυτα ελεγχόμενη, είναι τέλεια για την περιγραφή της ακραίας βίας. Το αίμα δεν σταματάει ποτέ είναι ένας εθιστικός, καταθλιπτικός και διασκεδαστικός απολογισμός των όσων διαπράττουν ανόητοι και κακοποιοί πολιτικοί στο όνομα της “εθνικής ασφάλειας”. Κρίμα που ο Ελλρόυ δεν σχεδιάζει να ασχοληθεί με τη σύγχρονη Αμερική».
- Daily Telegraph

«Κανείς δεν αποζημιώνεται από την παράνοια περισσότερο από τον Ελλρόυ. Κανείς δεν τολμάει να αγγίξει τόσο άφοβα τις πιο σκοτεινές στιγμές της αμερικανικής ιστορίας… Η τριλογία έχει τέτοιες φιλοδοξίες που δεν συγκρίνονται με κανένα άλλο έργο σύγχρονου αστυνομικού συγγραφέα. Μόνο ο Ρομπέρτο Μπολάνιο με τις μυστηριώδεις ιστορίες του πλησιάζει την ικανότητα του κ. Ελλρόυ να αναπτύσσει το είδος και να υπονομεύει τις συμβάσεις του».   
- The Economist

«Σε αρπάζει… σε μεθάει… σε οδηγεί σε μια παρανοϊκή ονειρική κατάσταση. Ένα tour de force στη μάχη για την ψυχή της Αμερικής… Υπάρχουν ισχυρές γυναίκες και αδιανόητες συμμαχίες, υπάρχει δολιότητα και απιστία. Η Τριλογία του Αμερικανικού Υποκόσμου είναι ένα μνημειώδες μυθοπλαστικό έργο, το στυλ του είναι μοναδικό και συναρπαστικό, και οι θεωρίες του για το τι κρύβεται πίσω από τα μεγάλα άλυτα γεγονότα της νουάρ ιστορίας της Αμερικής απόλυτα πιστευτές… Ο Ελλρόυ είναι σίγουρα ένας από τους πλέον γνήσιους και τολμηρούς συγγραφείς εν ζωή. Είναι ένα είδος νονού –με τη μαφιόζικη έννοια– των αμερικανικών γραμμάτων. Κουρνιάζει στη σκεπή σαν ένας σκοτεινός, σκεπτόμενος, νοήμων άγγελος».
- Independent on Sunday

«Μια ματωμένη τομή της Αμερικής… Για μία ακόμη φορά μένουμε κατάπληκτοι μπροστά στο ιδεοληπτικό και λαμπρό μυαλό που τη συνέλαβε».  
- Observer
Περισσότερα για το βιβλίο, στην ιστοσελίδα των εκδόσεων Άγρα, εδώ.

>>>

Υπενθυμίζω τα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας, το ίδιο ογκώδη, το ίδιο ανεπανάληπτα!

James Ellroy, «Αμερικανικό Ταμπλόιντ» (American Tabloid)
εκδ. Άγρα 2005
σελ.752
μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης

Το 1ο μέρος της τριλογίας του Αμερικανικού Υποκόσμου, επιλέχθηκε από το περιοδικό Time ως το Μυθιστόρημα της Χρονιάς για το 1995. Διαδραματίζεται στα χρόνια 1958-1963, και κλείνει με τη δολοφονία του Τζων Κέννεντυ.



James Ellroy, «Αμερικανικό ταξίδι θανάτου» (The Cold Six Thousand)
εκδ. Άγρα 2007
σελ. 872
μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης

Το 2ο μέρος της τριλογίας πιάνει το νήμα της πλοκής ακριβώς στο σημείο που τελείωσε το 1ο βιβλίο, τη δολοφονία του Τζων Κέννεντυ και διαδραματιζεται στα κατοπινά χρόνια 1963-1968, τελειώνοντας με τις δολοφονίες του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Μπομπ Κέννεντυ.


>>>

* Σε συνέντευξή του το 2006 στους New York Times ο James Ellroy σύγκρινε τον εαυτό του με τον Τολστόι και τον Μπετόβεν, λέγοντας απλά ότι είναι ο μεγαλύτερος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων που υπήρξε ποτέ. Διαβάστε το χαρακτηριστικό απόσπασμα:

Do you think of yourself as a novelist or as a crime writer?
I am a master of fiction. I am also the greatest crime writer who ever lived. I am to the crime novel in specific what Tolstoy is to the Russian novel and what Beethoven is to music.
How do you know since you say you don’t read other books?
I just know. There is a line from a wonderful Thomas Lux poem: “You’re alone and you know a few things.” I just know that I am that good.
What about Raymond Chandler, who wrote so evocatively about Los Angeles lowlifes before you?
He is egregiously overrated.
Dashiell Hammett, whose name is synonymous with the adjective “hard-boiled”?
I think he’s tremendously great; I just think I am greater.

Ολόκληρη η συνέντευξή του εδώ

Δευτέρα 3 Ιανουαρίου 2011

Ποιος έκλεψε το Πνεύμα των Χριστουγέννων;

Έξι Έλληνες συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας καλούνται να λύσουν το μυστήριο της εφετινής εξαφάνισης του χαρούμενου εορταστικού κλίματος.


Τεύκρος Μιχαηλίδης: «Το έκλεψε ο Παπανδρέου»
«Χριστούγεννα σημαίνει ζεστασιά, θαλπωρή, καλή διάθεση, αλληλοκατανόηση, σύσφιγξη σχέσεων, μια μικρή απόδραση από τη μίζερη καθημερινότητα, ελπίδα και προσδοκία για κάτι καλύτερο. Στερώντας μας όλα αυτά, οχυρωμένοι πίσω από προσχηματικά σκιάχτρα, ο κύριος Παπανδρέου και η παρέα του έκλεψαν το Πνεύμα των Χριστουγέννων. Το έκλεψαν και το έφαγαν. Μόνοι τους».


Πέτρος Μαρτινίδης: «Διέφυγε από τη χώρα»
«Κανείς δεν το απήγαγε. Στα αστυνομικά μυθιστορήματα οι απαγωγές είθισται να είναι κίβδηλες. Το ίδιο το θύμα τις οργανώνει συνήθως,για διάφορους λόγους.Εν προκειμένω, εξ ορισμού φιλειρηνικό, το Πνεύμα των Χριστουγέννων είχε κάθε λόγο να διαφύγει από μια χώρα με τόσο αμετανόητη ροπή σε εμφύλιους σπαραγμούς».


Δημήτρης Μαμαλούκας: «Το έφαγαν οι δανειστές»
«Το πτώμα βρισκόταν στη βάση του γκρεμού. Το ελαφρύ χιόνι που έπεφτε το είχε μισοσκεπάσει. Πέφτοντας είχε τσακιστεί πάνω στα βράχια. Φορούσε ακόμα τη στολή του Αγιου Βασίλη. Το αίμα πάνω στο έντονο κόκκινο του υφάσματος έδειχνε μαύρο. Σαν τον ουρανό πάνω από τα κεφάλια μας. “Το πνεύμα είναι, πάμε”, είπε ο υπαστυνόμος. “Του το ΄χα πει ότι θα το έτρωγαν οι δανειστές του”».


 
Ανδρέας Αποστολίδης: «Ερωτηματικό η Λόρα»
«Προβληματίζομαι ανάμεσα στον Μαύρο Πιτ και τη συμμορία του, τον διαβόητο καθηγητή Μοριάρτι, τον ουραγκοτάγκο της οδού Μοργκ ή ακόμη και τον Φιλέα Φογκ, εν αγνοία του, επειδή το ρολόι του πήγαινε λάθος. Το μεγάλο ερωτηματικό για μένα είναι ο ρόλος της Λόρας του Ντμίτρι Ν.».

  


Αθηνά Κακούρη: «Εδολοφονήθη; Μακάρι!»
«Εφέτος, λέει, το Πνεύμα των Χριστουγέννων χάθηκε. Εψαξαν στα μαγαζιά και δεν το βρήκαν, έψαξαν στις ταβέρνες, στα ρεβεγιόν, στις κρουαζιέρες, μέχρι και στα φαστφουντάδικα έψαξαν. Ματαίως. Υπάρχουν σοβαρές υπόνοιες ότιαπήχθη, ίσως μάλιστα και να εδολοφονήθη. Μακάρι! Γιατί αυτό δεν είναι παρά ένα ψευδεπίγραφο Πνεύμα των Χριστουγέννων. Το γνήσιο ζει και βασιλεύει και βρίσκεται εκεί που ήταν πάντοτε: μακριά από το αχόρταγο “εγώ”, συντροφιά με το παιδίον νέον, εκεί όπου η ψυχή χορταίνει με ταπεινοφροσύνη, με προσφορά, με συμπόνια, με το λίγο που όμως έρχεται από καρδιάς. Και του χρόνου, όλοι μας γεροί και λίγο πιο συνετοί!».

Πέτρος Μάρκαρης: «Έγινε “Νοέλ-μαϊμού”»
«Οσα χρόνια πίσω κι αν κοιτάξω, θυμάμαι τα Χριστούγεννα ως μια γιορτή της οικογένειας. Μόνο τις τελευταίες τρεις δεκαετίες που ταλαντευόμαστε μεταξύ Βαλκανίων και Ευρώπης, χωρίς να ανήκουμε ουσιαστικά ούτε στο ένα ούτε στην άλλη, μετατρέψαμε τα Χριστούγεννα σε ένα είδος “Νοέλ-μαϊμού”. Συνεπώς, πριν ρωτήσουμε ποιος μας έκλεψε τα Χριστούγεννα, ας αναρωτηθούμε μήπως μέσα στη γενική κρίση αξιών που περνάμε αφαιρέσαμε και από τα Χριστούγεννα την παραδοσιακή τους αξία».


Απόσπασμα από άρθρο της εφημερίδας «Το Βήμα», 30/12/2010. Διαβάστε το ολόκληρο εδώ.